Âhirete ve kadere iman

1. 1

   Ölüm ve kabir

   Ölüm, ruhun bedeni terk etmesidir; kabir, dünya hayatı ile âhiret hayatı arasında bir geçiş yeridir. Kabirde Münker ve Nekir "Rabbin kim? Peygamberin kim? Dinin ne?" diye sorar.

2. 2

   Kıyamet

   Zamanını Allah'tan başka kimse bilemez; yer ve göklerin düzeni bozulacak, bütün âlem yıkılacaktır.

3. 3

   Öldükten sonra dirilme ve mahşer

   İsrâfil ikinci kez Sûr'a üfürünce bütün yaratıklar dirilir, kabirlerinden kalkıp mahşer yerinde toplanır.

4. 4

   Amel defteri ve hesap

   Kirâmen Kâtibîn'in yazdığı defterler dağıtılır; hiç kimsenin hakkı kaybolmaz, kimseye haksızlık yapılmaz.

5. 5

   Mîzan

   Keyfiyeti Allah tarafından bilinen bir terazide iyilikler ve kötülükler tartılır.

6. 6

   Sırat

   Cehennem üzerine kurulmuş, kıldan ince ve kılıçtan keskin bir köprüdür.

7. 7

   Cennet ve cehennem

   Cennet mükâfat, cehennem azap yeridir; müminlerden günahkâr olup affedilmeyenler günahları nispetinde azap gördükten sonra cennete girer.

Kadere iman

Kader, Allah'ın ezelden ebede kadar olacak şeylerin zaman ve yerini, niteliklerini önceden bilmesi ve takdir etmesi; kazâ, ezelde takdir buyurduğu şeyleri zamanı gelince takdir ettiği şekilde yaratmasıdır. Allah insanlara akıl, irade ve güç vermiştir; insanın bu seçme gücüne "irâde-i cüz'iyye" denir. İrademizi hangi tarafa sarf edersek Allah onu ona uygun yaratır; bu yüzden yaptıklarımızdan sorumluyuz ve "Allah böyle takdir etmiş" diyerek mazeret gösteremeyiz.

Tevekkül, kendine düşeni yaptıktan sonra sonucu Allah'a bırakmaktır: "Deveni bağla da öyle tevekkül et." Kazâ ve kadere güvenip çalışmayı bırakmak doğru olmadığı gibi, tedbir almayı tevekküle engel saymak da caiz değildir. "Çalışmak bizden, vermek Allah'tan."