Cemaat, cuma ve kazâ

Cemaatle namaz

Farz namazlar tek başına da kılınır; ancak cemaatle kılınması sünnet-i müekkededir ve Peygamberimiz cemaatle kılınan namazın sevabının tek başına kılınandan yirmi yedi kat fazla olduğunu bildirmiştir. Sünnet ve nâfile namazlar cemaatle kılınmaz (teravih hariç); cuma ve bayram namazları ise ancak cemaatle kılınır. İmama uyan kişi niyetin sonuna "uydum imama" der, gizlice Sübhâneke'yi okuyup susar; Fâtiha ve sûreyi imam okur, cemaat açıktan okunan namazlarda Fâtiha bitince gizlice "âmin" der; tekbir, rükû, secde ve selâmda imamı takip eder, ondan öne geçmez. Oturuşlarda cemaat de Ettehiyyâtü, Salli ve Bârik'i okur.

Cuma namazı

Cuma namazı, şartlarını taşıyan kimselere farz-ı ayndır; farz oluşu Kitap, Sünnet ve İcmâ ile sabittir. Müslüman, akıllı ve ergen olmanın yanında altı şart aranır: erkek olmak, hür olmak, mukim olmak (yolcu olmamak), sağlıklı olmak, kör olmamak, ayakları sağlam olmak. Bu şartları taşımayanlar (kadınlar, yolcular, hastalar…) cumayı kılarlarsa namazları sahih olur ve o günün öğle namazının yerine geçer. Cuma öğle vaktinde kılınır; hutbe farzdır ve namazdan önce okunur; cemaatle iki rekât farz kılınır. Cumayı kılan ayrıca öğle namazını kılmaz.

Kazâ namazı

Bir namazı vaktinde kılmaya edâ, vakti çıktıktan sonra kılmaya kazâ denir. Namazı bile bile, özürsüz olarak vaktinden sonraya bırakmak büyük günahtır; kazâ ile yerine getirilir, ayrıca af dilemek gerekir. Beş vakit namazın farzları ile vitir kazâ edilir; sünnetler kazâ edilmez — yalnız sabah namazını vaktinde kılamayan, aynı gün öğle vaktine az kalıncaya kadar farzla birlikte sünnetini de kazâ eder. Kazâ için belirli bir vakit yoktur; yalnız üç mekruh vakitte kılınmaz. Unutulan namaz hatırlanınca, içinde bulunulan vakit namazından önce kılınır (vakit daralmıyorsa). Altı vakitten az kazâ sıra ile kılınır. Uygulamadaki Kaza namazı ekranı vakit vakit borcunu tutar.