Tecvid temelleri · 5. ders · 5 dk
Vakıf ve secâvend işaretleri
Kısa cevap
Vakf-ı tâm
Sonrasıyla lafız ve mâna ilgisi kalmayan, sözün her bakımdan tamamlandığı yerde durmak. Çoğunlukla âyet ve sûre sonlarında olur.
Vakf-ı kâfî
Söz lafız ve mâna bakımından tamam, ancak sonrasıyla mâna ilgisi süren yerde durmak.
Vakf-ı hasen
Söz tamam, fakat sonrasıyla lafız ilgisi süren yerde durmak; Fâtiha'da "el-hamdü lillâh" deyip durmak gibi.
Vakf-ı kabîh
Söz tamamlanmadan durmak; kastedilen mâna anlaşılmaz. Fâtiha'nın başında yalnız "el-hamd" deyip durmak gibi. Böyle yerde durulursa mâna bütünlüğü gözetilerek o kelimeden veya daha geriden başlanır.
ٱلَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِٱلْغَيْبِ وَيُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَمِمَّا رَزَقْنَٰهُمْ يُنفِقُونَ ﴿٣﴾ وَٱلَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيْكَ وَمَآ أُنزِلَ مِن قَبْلِكَ وَبِٱلْءَاخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ ﴿٤﴾ أُو۟لَٰٓئِكَ عَلَىٰ هُدًۭى مِّن رَّبِّهِمْ ۖ وَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْمُفْلِحُونَ ﴿٥﴾
Durulacak yerleri belirlemek Arapça bilgisi gerektirdiğinden mushaflara işaretler konmuş; Muhammed b. Tayfûr es-Secâvendî'nin sistemi kabul gördüğü için bunlara "secâvend" denmiştir. Âyet sonlarına ve secâvend işaretlerine dikkat ederek okuyan kişi genellikle doğru vakıf ve ibtidâ yapmış olur.
| Durulması gerekir | م | |
|---|---|---|
| Geçilebilir, durmak evlâ | قلى قف ج ط | |
| Durulabilir, geçmek evlâ | صلى ق ص ز | |
| Durulmaz | لا | Durulursa geriden alınır. |
| Muânaka | ؞ ؞ | İki grup üç noktadan yalnız birinde durulur. |
| Konu sonu | ع | Bir konu ya da kıssanın bitip yenisinin başladığını gösterir. |
Bazı mushaflarda bunların yanında başka işaretler de bulunabilir. Kasıt olmadan yapılan vakıf ve ibtidâ hatalarında vebal olmadığı, çoğunluğa göre namazın da bozulmadığı belirtilir; "durulması gerekir" denen yerlerde bile fıkhî anlamda farz veya vâcip bir vakıf söz konusu değildir.